<!--
     The FreeBSD Documentation Project

     $FreeBSD$
     $FreeBSDnl: nl_NL.ISO8859-1/books/handbook/introduction/chapter.sgml,v 1.32 2005/03/06 00:42:14 siebrand Exp $
     Gebaseerd op 1.109
-->

<chapter id="introduction">
  <chapterinfo>
    <authorgroup>
      <author>
	<firstname>Jim</firstname>
	<surname>Mock</surname>
	<contrib>Gereorganiseerd en delen
	herschreven door </contrib>
      </author>
    </authorgroup>

    <authorgroup>
      <author>
	<firstname>Arjan</firstname>
	<surname>van Leeuwen</surname>
	<contrib>Vertaald door </contrib>
      </author>
    </authorgroup>
  </chapterinfo>

  <title>Introductie</title>

  <sect1 id="introduction-synopsis">
    <title>Overzicht</title>

    <para>Welkom bij &os;!  Dit hoofdstuk beschrijft de verschillende
      aspecten van het &os; Project: geschiedenis, doelen,
      ontwikkelmodel en meer.</para>

    <para>Na het lezen van dit hoofdstuk weet de lezer:</para>

    <itemizedlist>
      <listitem>
	<para>Hoe &os; gerelateerd is aan andere
	  besturingssystemen;</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>De geschiedenis van het &os; Project;</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>De doelen van het &os; Project;</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>De fundering van het &os; open-source
	  ontwikkelmodel;</para>
      </listitem>

      <listitem>
	<para>En natuurlijk: waar de naam <quote>&os;</quote> vandaan
	  komt.</para>
      </listitem>
    </itemizedlist>
  </sect1>

  <sect1 id="nutshell">
    <title>Welkom bij &os;!</title>

    <indexterm><primary>4.4BSD-Lite</primary></indexterm>

    <para>&os; is een op 4.4BSD-Lite gebaseerd besturingssysteem
      voor Intel (x86 en &itanium;), AMD64,
      <trademark>Alpha</trademark> en Sun &ultrasparc; computers.
      Er zijn ook ports naar andere architecturen in voorbereiding.
      Er is nog meer informatie over de <link
        linkend="history">geschiedenis van &os;</link> of over de <link
        linkend="relnotes">huidige release</link>.  Als de lezer wil
      bijdragen aan het project (code, hardware, geld) wordt aangeraden
      het artikel <ulink
        url="&url.articles.contributing;/index.html">Bijdragen aan
        &os;</ulink> te lezen.</para>

    <sect2 id="os-overview">
      <title>Wat kan &os;?</title>

      <para>&os; heeft veel mogelijkheden die het bespreken waard zijn.
	Hier zijn er enkele op een rij gezet:</para>

      <itemizedlist>
	<indexterm><primary>preemptive
	  multitasking</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Preemptive multitasking</emphasis> zorgt
	    ervoor dat meerdere programma's en gebruikers op dezelfde
	    computer kunnen werken, zonder dat de systeemrespons of
	    stabiliteit be&iuml;nvloed wordt.</para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Meerdere gebruikers</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para>Ondersteuning voor <emphasis>meerdere
	    gebruikers</emphasis> maakt het mogelijk dat
	    verschillende mensen een &os; systeem tegelijkertijd
	    kunnen gebruiken voor een groot aantal taken.  Dit
	    betekent bijvoorbeeld dat randapparaten als printers en
	    tapedrives gedeeld kunnen worden door alle gebruikers van
	    het systeem en dat individuele beperkingen ingesteld
	    kunnen worden voor gebruikers of voor groepen gebruikers,
	    zodat kritieke systeembronnen beschermd kunnen worden
	    tegen onrechtmatig of overmatig gebruik.</para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>TCP/IP netwerken</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para>Krachtige mogelijkheden voor <emphasis>TCP/IP
	    netwerken</emphasis> met ondersteuning voor
	    industriestandaarden als SLIP, PPP, NFS, DHCP en NIS.  Dit
	    betekent dat een &os;-systeem makkelijk kan samenwerken
	    met andere systemen en dat het kan functioneren als
	    bedrijfsserver, waarbij het belangrijke functies als NFS
	    (bestandsdeling over het netwerk), email, web services,
	    FTP, routing en firewall-diensten kan aanbieden.</para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Geheugenbeveiliging</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Geheugenbeveiliging</emphasis> garandeert dat
	    applicaties (of gebruikers) elkaar niet kunnen storen.  Een
	    crashende applicatie heeft totaal geen effect op andere
	    applicaties.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>&os; is een <emphasis>32-bits</emphasis>
	    besturingssysteem (<emphasis>64-bits</emphasis> op de
	    Alpha, &itanium;, AMD64, en &ultrasparc;) en is van de
	    grond af aan zo ontworpen.</para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>X Window systeem</primary>

	  <seealso>XFree86</seealso>
	</indexterm>

	<listitem>
	  <para>Het <emphasis>X Window systeem</emphasis>
	    (X11R6), een industri&euml;le standaard, biedt een
	    grafische gebruikersinterface (GUI) met als enige
	    benodigdheden een VGA-kaart en een beeldscherm.</para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>binaire compatibiliteit</primary>

	  <secondary>Linux</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>binaire compatibiliteit</primary>

	  <secondary>SCO</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>binaire compatibiliteit</primary>

	  <secondary>SVR4</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>binaire compatibiliteit</primary>

	  <secondary>BSD/OS</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>binaire compatibiliteit</primary>

	  <secondary>NetBSD</secondary>
	</indexterm>
	
	<listitem>
	  <para>Door <emphasis>binaire compatibiliteit</emphasis> met
	    veel programma's voor &linux;, SCO, SVR4, BSDI en NetBSD
	    is het mogelijk om deze programma's zonder snelheidsverlies
	    op &os; te draaien.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>Er zijn duizenden applicaties beschikbaar in de &os;
	    <emphasis>ports</emphasis> en <emphasis>packages</emphasis>
	    collectie.  Waarom zoeken op het internet als het allemaal
	    al klaarstaat?</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>Duizenden andere en <emphasis>makkelijk over te
	      zetten</emphasis> applicaties zijn beschikbaar op het
	    internet.  &os; is broncode-compatibel met de meeste
	    populaire commerci&euml;le &unix; systemen, wat betekent
	    dat veel applicaties nagenoeg geen wijzigingen vereisen om
	    te compileren op &os;.</para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Virtueel geheugen</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para>Het demand-paged <emphasis>virtueel geheugen</emphasis>
	    en de <quote>gecombineerde VM/buffer cache</quote> van &os;
	    zorgen ervoor dat applicaties met grote geheugenbehoeften
	    niets te kort komen, terwijl de systeemrespons niet
	    achteruit gaat.</para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>Symmetric Multi-Processing (SMP)</primary>
	</indexterm>

	<listitem>
	  <para><emphasis>SMP</emphasis>-ondersteuning voor computers
	    met meerdere processoren.</para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>compilers</primary>

	  <secondary>C</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>compilers</primary>

	  <secondary>C++</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>compilers</primary>

	  <secondary>FORTRAN</secondary>
	</indexterm>

	<listitem>
	  <para>Een volledige <emphasis>C</emphasis>,
	    <emphasis>C++</emphasis>, <emphasis>Fortran</emphasis> en
	    <emphasis>Perl</emphasis> ontwikkelomgeving.  Vele andere
	    programmeertalen, te gebruiken voor onderzoek of
	    geavanceerde ontwikkeling, zijn ook beschikbaar in de
	    ports- en packagescollectie.</para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>broncode</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para>De <emphasis>broncode</emphasis> van het hele
	    systeem is beschikbaar, zodat gebruikers de volledige
	    controle over het systeem in handen hebben.  Waarom
	    genoegen nemen met alleen het erewoord van de
	    softwarefabrikant, als een compleet open systeem ook tot de
	    mogelijkheden behoort?</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para>Uitgebreide <emphasis>online
	      documentatie</emphasis>.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><emphasis>En nog veel meer!</emphasis></para>
	</listitem>
      </itemizedlist>

      <indexterm><primary>4.4BSD-Lite</primary></indexterm>

      <indexterm>
	<primary>Computer Systems Research Group (CSRG)</primary>
      </indexterm>

      <indexterm><primary>U.C. Berkeley</primary></indexterm>

      <para>&os; is gebaseerd op de 4.4BSD-Lite release van de
	Computer Systems Research Group (CSRG) aan de University
	of California in Berkeley en borduurt voort op een lange
	traditie van ontwikkeling van BSD-systemen.  Het &os; Project
	heeft duizenden uren gestoken in het afstellen van het systeem
	voor maximale prestaties en betrouwbaarheid in realistische en
	veel voorkomende situaties.  Terwijl veel commerci&euml;le
	bedrijven blijven worstelen met het uitbrengen van
	besturingssystemen met dergelijke mogelijkheden, prestaties en
	betrouwbaarheid, kan &os; deze <emphasis>nu</emphasis>
	bieden!</para>

      <para>De toepassingen voor &os; worden alleen beperkt door eigen
	fantasie.  Van software-ontwikkeling tot
	fabrieksautomatisering, van voorraadbeheersing tot de
	azimuth-correctie van een satellietantenne: als het kan met
	een commercieel &unix;product, dan kan het ook met &os;!  &os;
	vaart ook wel bij de letterlijk duizenden open-source
	programma's, vaak van bijzonder hoge kwaliteit, die ontwikkeld
	zijn in onderzoekscentra, universiteiten over de hele wereld en
	open-source gemeenschappen, en die beschikbaar zijn voor weinig
	of geen geld.  Ook steeds meer commerci&euml;le applicaties
	vinden hun weg naar &os;.</para>

      <para>Omdat ook de broncode van &os; zelf vrij beschikbaar is,
	kan het systeem aangepast worden voor speciale toepassingen of
	projecten, op manieren die meestal niet mogelijk zijn met
	besturingssystemen van vooraanstaande commerci&euml;le
	softwarehuizen.  Hier zijn een aantal voorbeelden van
	toepassingen waar &os; voor gebruikt wordt:</para>

      <itemizedlist>
	<listitem>
	  <para><emphasis>Internetdiensten:</emphasis> de robuuste
	    TCP/IP netwerkarchitectuur die in &os; zit, maakt het een
	    ideaal platform voor uiteenlopende internetdiensten
	    als:</para>

	  <itemizedlist>
	    <indexterm><primary>FTP servers</primary></indexterm>

	    <listitem>
	      <para>FTP servers;</para>
	    </listitem>

	    <indexterm><primary>web servers</primary></indexterm>

	    <listitem>
	      <para>World Wide Web servers (standaard of beveiligd
		[SSL]);</para>
	    </listitem>

	    <indexterm><primary>firewall</primary></indexterm>

	    <indexterm><primary>NAT</primary></indexterm>

	    <listitem>
	      <para>Firewalls en NAT (<quote>IP-maskering</quote>)
		gateways;</para>
	    </listitem>

	    <indexterm>
	      <primary>elektronische mail</primary>

	      <see>e-mail</see>
	    </indexterm>

	    <indexterm><primary>e-mail</primary></indexterm>

	    <listitem>
	      <para>E-mail servers;</para>
	    </listitem>

	    <indexterm><primary>USENET</primary></indexterm>

	    <listitem>
	      <para>USENET nieuws of Bulletin Board (BBS)
		systemen;</para>
	    </listitem>

	    <listitem>
	      <para>En meer...</para>
	    </listitem>
	  </itemizedlist>

	  <para>&os; kan eenvoudig geleerd worden op een goedkope
	    standaard-PC, om later verder te groeien naar een
	    professioneel Xeon-systeem met 4 processoren (of meer!) en
	    RAID opslagsystemen als een bedrijf groeit.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Onderwijs:</emphasis> is de lezer
	    informatica-student of werkzaam in een ander vakgebied dat
	    hier mee te maken heeft?  Er is geen betere manier om
	    besturingssystemen, computerarchitecturen en netwerken te
	    bestuderen dan de hands-on open-source ervaring die &os;
	    kan bieden.  Gratis beschikbare programma's voor CAD,
	    wiskundige toepassingen en grafisch ontwerp maken &os;
	    ook heel handig voor mensen wiens primaire interesse voor
	    de computer ligt bij het voltooien van
	    <emphasis>ander</emphasis> werk!</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Onderzoek:</emphasis> omdat de broncode van
	  het volledige systeem beschikbaar is, vormt &os; een
	  uitstekende basis voor het onderzoeken van besturingssystemen
	  of andere takken in de informatica.  De open natuur van &os;
	  maakt het ook mogelijk voor groepen mensen over de hele
	  wereld om met elkaar samen te werken, zonder dat men zich
	  zorgen hoeft te maken over speciale licentieovereenkomsten of
	  beperkingen op wat er besproken kan worden in open
	  fora.</para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>router</primary></indexterm>

	<indexterm><primary>DNS Server</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Netwerken:</emphasis>  nieuwe router nodig?
	    Of een nameserver (DNS)? Een firewall om een intern netwerk
	    te beschermen?  &os; kan die ongebruikte 486 of Pentium PC
	    die nog ergens in een hoekje ligt gemakkelijk omtoveren tot
	    een geavanceerde router met uitgebreide pakketfilter
	    mogelijkheden.</para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>X Window systeem</primary>

	  <secondary>XFree86</secondary>
	</indexterm>

	<indexterm>
	  <primary>X Window systeem</primary>

	  <secondary>Accelerated-X</secondary>
	</indexterm>

	<listitem>
	  <para><emphasis>X Window werkstation:</emphasis> &os; is een
	    prima keuze als goedkope X terminal oplossing, door
	    gebruik te maken van de gratis beschikbare X11 server of
	    een van de commerci&euml;le servers aangeboden door <ulink
	      url="http://www.xig.com">Xi Graphics</ulink>.  In
	    tegenstelling tot een pure X terminal kan &os; ook
	    applicaties lokaal draaien, wat een verlichting van de
	    centrale server tot gevolg kan hebben.  &os; heeft zelfs de
	    mogelijkheid om <quote>schijfloos</quote> op te starten,
	    zodat individuele workstations nog goedkoper en makkelijker
	    te beheren zijn.</para>
	</listitem>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Bureaublad:</emphasis> de beschikbaarheid van
	    geavanceerde bureabladomgevingen als KDE en GNOME en
	    kantoortoepassingen als tekstverwerkers en
	    spreadsheet-programma's in de ports- en packagescollectie
	    maken van &os; een uitgebreid desktop-platform.  Thuis en
	    op het werk zorgt &os; ervoor dat er snel, effici&euml;nt
	    en veilig gewerkt kan worden!</para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>GNU Compiler Collection</primary>
	</indexterm>

	<listitem>
	  <para><emphasis>Software Ontwikkeling:</emphasis> bij het
	    standaard &os;-systeem zit al een volledige verzameling van
	    ontwikkelgereedschappen, inclusief de bekende
	    GNU&nbsp;C/C++ compiler en debugger.</para>
	</listitem>
      </itemizedlist>

      <para>&os; is beschikbaar in zowel broncode als binaire vorm op
	cd-rom, DVD en via FTP.  In <xref linkend="mirrors"> staat meer
	informatie over het verkrijgen van &os;.</para>
    </sect2>

    <sect2>
      <title>Wie gebruiken &os;?</title>

      <indexterm>
	<primary>gebruikers</primary>

	<secondary>grote sites die &os; draaien</secondary>
      </indexterm>

      <para>&os; is de drijvende kracht achter enkele van de grootste
	sites die het internet kent, zoals:</para>

      <itemizedlist>
	<indexterm><primary>Yahoo!</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink
	      url="http://www.yahoo.com/">Yahoo!</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Apache</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink
	      url="http://www.apache.org/">Apache</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Blue Mountain Arts</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink url="http://www.bluemountain.com/">Blue
	      Mountain Arts</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Pair Networks</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink url="http://www.pair.com/">Pair
	      Networks</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Sony Japan</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink url="http://www.sony.co.jp/">Sony
	      Japan</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Netcraft</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink
	      url="http://www.netcraft.com/">Netcraft</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Weathernews</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink
	      url="http://www.wni.com/">Weathernews</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm>
	  <primary>Supervalu</primary>
	</indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink
	      url="http://www.supervalu.com/">Supervalu</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>TELEHOUSE America</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink url="http://www.telehouse.com/">TELEHOUSE
	      America</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>Sophos Anti-Virus</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink url="http://www.sophos.com/">Sophos
	      Anti-Virus</ulink></para>
	</listitem>

	<indexterm><primary>JMA Wired</primary></indexterm>

	<listitem>
	  <para><ulink
	      url="http://www.jmawired.com/">JMA Wired</ulink></para>
	</listitem>
      </itemizedlist>

      <para>en nog veel meer sites.</para>
    </sect2>
  </sect1>

  <sect1 id="history">
    <title>Over het &os; project</title>

    <para>Deze paragraaf geeft wat meer achtergrondinformatie over
      het project, inclusief een korte geschiedenis, projectdoelen,
      en het ontwikkelmodel van het project.</para>

    <sect2 id="intro-history">
      <sect2info role="firstperson">
	<authorgroup>
	  <author>
	    <firstname>Jordan</firstname>
	    <surname>Hubbard</surname>
	    <contrib>Bijgedragen door </contrib>
	  </author>
	</authorgroup>
      </sect2info>

      <title>Korte geschiedenis van &os;</title>

      <indexterm><primary>386BSD Patchkit</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Hubbard, Jordan</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Williams, Nate</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Grimes, Rod</primary></indexterm>

      <indexterm>
	<primary>&os; Project</primary>

	<secondary>geschiedenis</secondary>
      </indexterm>

      <para>Het &os; Project zag het licht in het begin van 1993,
	gedeeltelijk als een voortzetting van de <quote>Unofficial
	386BSD Patchkit</quote> door de 3 laatste co&ouml;rdinatoren
	van de patchkit: Nate Williams, Rod Grimes en ikzelf.</para>

      <indexterm><primary>386BSD</primary></indexterm>

      <para>Het oorspronkelijke doel was om een zogenaamde
	'snapshot'-release te maken van 386BSD, om zo een aantal
	problemen op te lossen die niet op te lossen waren
	met het patchkit-mechanisme dat eerder gebruikt was.  Sommigen
	kunnen zich misschien nog herinneren dat de werktitel van het
	project in het begin nog <quote>386BSD 0.5</quote> of
	<quote>386BSD Interim</quote> was, refererend aan het
	oorspronkelijke doel.</para>

      <indexterm><primary>Jolitz, Bill</primary></indexterm>

      <para>386BSD was het besturingssysteem van Bill Jolitz en had
	tot op dat moment geleden onder het feit dat er al bijna een
	jaar niet naar omgekeken was.  Terwijl de patchkit steeds
	groter en onhandiger werd, was een groep mensen het er over
	eens dat er iets moest gebeuren en beslisten om Bill te
	assisteren bij het maken van een tussentijdse
	<quote>cleanup</quote> snapshot.  Deze plannen kwamen echter
	tot een plotseling einde toen Bill Jolitz besliste om zijn
	toestemming voor het project in te trekken, zonder dat
	er een alternatief werd geboden.</para>

      <indexterm><primary>Greenman, David</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Walnut Creek CDROM</primary></indexterm>

      <para>Het duurde niet lang om te beslissen dat het doel nog
	steeds belangrijk was, zelfs zonder de ondersteuning van Bill,
	dus werd de naam <quote>&os;</quote> aangenomen, naar een idee
	van David Greenman.  De oorpronkelijke doelen werden opgesteld
	na het raadplegen van de gebruikers van het systeem.  Toen het
	erop begon te lijken dat dit project misschien wel snel
	realiteit kon worden, werd contact opgenomen met Walnut Creek
	CDROM vanuit het oogpunt om de distributiekanalen van &os; te
	verbeteren voor diegenen die geen toegang hadden tot internet.
	Walnut Creek CDROM ondersteunde niet alleen het idee om &os; op
	cd-rom te distribueren, maar bood het project ook een systeem
	en een snelle internetverbinding om mee te werken.  Zonder
	Walnut Creek CDROM's bijna onbeperkte vertrouwen in wat op dat
	moment nog een compleet onbekend project was, is het
	onwaarschijnlijk dat &os; zo ver gekomen zou zijn, en zo snel,
	als het vandaag de dag is.</para>

      <indexterm><primary>4.3BSD-Lite</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Net/2</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>U.C. Berkeley</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>386BSD</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Free Software
	Foundation</primary></indexterm>

      <para>De eerste cd-rom (en algemene op het net beschikbare)
	distributie was &os;&nbsp;1.0, uitgebracht in december
	1993.  Deze versie was gebaseerd op de 4.3BSD-Lite
	(<quote>Net/2</quote>) tape van U.C. Berkeley, met veel
	toevoegingen van 386BSD en de Free Software Foundation.  Het
	werd een redelijk succes voor een eerste aanbod, en werd
	opgevolgd door de zeer succesvolle &os; 1.1 release in mei
	1994.</para>

      <indexterm><primary>Novell</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>U.C. Berkeley</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>Net/2</primary></indexterm>

      <indexterm><primary>AT&amp;T</primary></indexterm>

      <para>Rond deze tijd vormde zich nogal onverwacht een
	stormachtige lucht aan de horizon toen Novell en U.C. Berkeley
	hun langlopende rechtszaak over de legale status van de
	Berkeley Net/2 tape oplosten met een schikking.  Een voorwaarde
	van deze schikking was dat U.C. Berkeley toegaf dat grote delen
	van Net/2 <quote>beladen</quote> code was en het eigendom van
	Novell, die deze code op haar beurt overgenomen had van
	AT&amp;T enige tijd hiervoor.  Wat Berkeley hiervoor terugkreeg
	was Novell's <quote>zegen</quote> over de 4.4BSD-Lite release;
	wanneer deze uitkwam zou Novell verklaren dat geen van de code
	hierin eigendom van Novell was, en bestaande Net/2 gebruikers
	zou sterk aanbevolen worden om over te stappen naar deze
	nieuwe versie.  Dit gold ook voor &os; en het project werd de
	tijd gegeven tot juli 1994 om te stoppen met het distribueren
	van het eigen op Net/2-gebaseerde product.  De schikking liet
	wel toe dat nog een laatste release werd uitgebracht voor de
	deadline en dat was &os;&nbsp;1.1.5.1.</para>

      <para>&os; nam toen de enorme taak op zich om zichzelf letterlijk
	opnieuw uit te vinden, met als basis een volledig nieuwe en
	nogal incomplete verzameling van delen van 4.4BSD-Lite.  De
	<quote>Lite</quote> releases werden zo genoemd omdat Berkeley's
	CSRG grote delen code die nodig waren om een werkend systeem te
	construeren had weggelaten (om allerlei legale redenen) en
	omdat de Intel port van 4.4 grotendeels incompleet was.  Het
	kostte het project tot november 1994 om deze overstap te maken.
	Op dat moment werd &os;&nbsp;2.0 op het net en op cd-rom (aan
	het einde van december) uitgebracht.  Ondanks het feit dat deze
	release nog wat ruige kantjes had, werd het een groot succes en
	werd het gevolgd door de robustere en makkelijker te
	installeren &os;&nbsp;2.0.5 in juni 1995.</para>

      <para>In augustus 1996 is &os;&nbsp;2.1.5 uitgebracht en deze
	bleek populair genoeg bij internet service providers (ISP's) en
	andere commerci&euml;le gebruikers van &os; om nog een release
	van de 2.1-STABLE tak te rechtvaardigen.  Dit was
	&os;&nbsp;2.1.7.1, uitgebracht in februari 1997.  Deze release
	markeerde het einde van de hoofdstroomontwikkeling op
	2.1-STABLE; alleen beveilingsupdates en andere kritieke bug
	fixes werden nog op deze tak uitgevoerd (RELENG_2_1_0).</para>

      <para>&os;&nbsp;2.2 werd afgesplitst van de ontwikkelingstak
	(<quote>-CURRENT</quote>) in november 1996 als RELENG_2_2 en
	de eerste volledige release (2.2.1) werd uitgebracht in april
	1997.  Andere releases van de 2.2 tak werden uitgebracht in de
	zomer en herfst van '97.  De laatste (2.2.8) verscheen in
	november 1998.  De eerste offici&euml;le 3.0 release verscheen
	in oktober 1998 en was het begin van het einde voor de
	2.2 tak.</para>

      <para>Er was opnieuw een afsplitsing op 20 januari 1999, wat
	leidde tot de 4.0-CURRENT en 3.x-STABLE takken.  Vanuit
	3.X-STABLE werd versie 3.1 uitgebracht op 15 februari 1999,
	3.2 op 15 mei 1999, 3.3 op 16 september 1999, 3.4 op 20
	december 1999 en 3.5 op 24 juni 2000.  De laatste werd enkele
	dagen later gevolgd door een point release update naar 3.5.1,
	om enkele net-ontdekte beveiligingsfouten in Kerberos te
	corrigeren.  Dit was de laatste release van de 3.X tak.</para>

      <para>Een nieuwe tak werd gemaakt op 13 maart 2000, de
	4.X-STABLE tak.  Er zijn verschillende releases van deze tak
	gemaakt: 4.0-RELEASE werd ge&iuml;ntroduceerd in maart 2000, en
	de laatste &rel2.current;-RELEASE verscheen in
	&rel2.current.date;.</para>

      <para>De langverwachte 5.0-RELEASE werd aangekondigd op 19
	januari 2003.  Dit resultaat van bijna drie jaar werk zette
	&os; stevig neer op de weg naar geavanceerde multiprocessor-
	en threading-ondersteuning en introduceerde nieuwe &os; ports
	voor de &ultrasparc; en <literal>ia64</literal> architecturen.
	Deze release werd gevolgd door 5.1 in juni 2003.  De laatste
	5.X release uit de &ndash;CURRENT-tak was 5.2.1&ndash;RELEASE
	uit februari 2004.</para>

      <para>De RELENG_5 tak is gemaakt in augustus 2004 en werd gevolgd
	door 5.3-RELEASE, die het begin van de 5-STABLE tak
	markeert.</para>

      <para>Op dit moment vinden lange-termijn ontwikkelprojecten
	plaats in de 6.X-CURRENT tak, en snapshot releases van 6.X op
	cd-rom (en natuurlijk op het Net) worden continu beschikbaar
	gemaakt op <ulink
	  url="ftp://current.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/snapshots/"> de
	  snapshot server</ulink>.</para>
    </sect2>

    <sect2 id="goals">
      <sect2info>
	<authorgroup>
	  <author>
	    <firstname>Jordan</firstname>
	    <surname>Hubbard</surname>
	    <contrib>Bijgedragen door </contrib>
	  </author>
	</authorgroup>
      </sect2info>

      <title>&os; projectdoelen</title>

      <indexterm>
	<primary>&os; Project</primary>

	<secondary>doelen</secondary>
      </indexterm>

      <para>Het doel van het &os; Project is om software aan te bieden
	die gebruikt kan worden voor iedere mogelijke toepassing,
	zonder beperkingen.  Vele ontwikkelaars hebben een belangrijke
	investering in de code (en het project) zitten en vinden het
	niet erg om af en toe een financi&euml;le compensatie te
	ontvangen, maar dat is zeker geen voorwaarde.  De ontwikkelaars
	van &os; geloven dat de eerste en belangrijkste
	<quote>missie</quote> het aanbieden van code is, aan iedereen
	die het wil hebben, voor wat voor doel dan ook, zodat de code
	zo breed mogelijk gebruikt kan worden tot voordeel van zoveel
	mogelijk mensen.  Dit is een van de meest fundamentele doelen
	van Vrije Software dat &os; enthousiast ondersteunt.</para>

      <indexterm>
	<primary>GNU General Public License (GPL)</primary>
      </indexterm>

      <indexterm>
	<primary>GNU Lesser General Public License (LGPL)</primary>
      </indexterm>

      <indexterm><primary>BSD Copyright</primary></indexterm>

      <para>Sommige code in &os; valt onder de GNU General Public
	License (GPL) of Library General Public License (LGPL).  Deze
	code heeft iets meer beperkingen, maar in ieder geval aan de
	kant waarbij vrije toegang tot de code geforceerd wordt, in
	plaats van het gebruikelijke tegenovergestelde hiervan.  Door
	de toegevoegde moeilijkheden die kunnen voortkomen uit het
	commerci&euml;le gebruik van GPL software geeft het &os;
	Project echter de voorkeur aan het meer vrije BSD copyright,
	wanneer er een redelijk alternatief voor handen is.</para>
    </sect2>

    <sect2 id="development">
      <sect2info>
	<authorgroup>
	  <author>
	    <firstname>Satoshi</firstname>
	    <surname>Asami</surname>
	    <contrib>Bijgedragen door </contrib>
	  </author>
	</authorgroup>
      </sect2info>

      <title>Het &os; ontwikkelmodel</title>

      <indexterm>
	<primary>&os; Project</primary>

	<secondary>ontwikkelmodel</secondary>
      </indexterm>

      <para>De ontwikkeling van &os; is een erg open en flexibel
	proces en wordt gevormd door de bijdragen van letterlijk
	honderden mensen over de hele wereld, zoals te zien is in de
	<ulink url="&url.articles.contributors;/article.html">lijst van
	  medewerkers</ulink>.  De infrastructuur die wordt gebruikt
	voor de ontwikkeling van &os; zorgt ervoor dat deze honderden
	ontwikkelaars kunnen samenwerken over het internet.  Het &os;
	Project is continu op zoek naar nieuwe ontwikkelaars en
	idee&euml;n.  Om bij te dragen aan de ontwikkeling van &os;
	is een mail naar &a.hackers; voldoende.  De &a.announce; is
	beschikbaar om mededelingen te doen aan andere &os;-gebruikers
	over grote veranderingen.</para>

      <para>Een aantal dingen over &os; en haar ontwikkelingsproces
	zijn handig om te weten, of een bijdrage nu onafhankelijk of in
	samenwerking met anderen uit het Project komt:</para>

      <variablelist>
	<varlistentry>
	  <term>Het CVS-archief<anchor
	      id="development-cvs-repository"></term>

	  <indexterm>
	    <primary>CVS</primary>

	    <secondary>archief</secondary>
	  </indexterm>

	  <indexterm>
	    <primary>Concurrent Versions System</primary>

	    <see>CVS</see>
	  </indexterm>

	  <listitem>
	    <para>Alle broncode voor &os; wordt bijgehouden met <ulink
	        url="http://www.cvshome.org/">CVS</ulink> (Concurrent
	      Versions System), een vrij verkrijgbaar pakket voor het
	      onderhouden van broncode die bij &os; zit.  Het primaire
	      <ulink url="http://www.FreeBSD.org/cgi/cvsweb.cgi">CVS
	        archief</ulink> staat op een systeem in Santa Clara,
	      Californi&euml;, in de VS, waar het wordt
	      gesynchroniseerd met verschillende <quote>mirrors</quote>
	      over de hele wereld.  De boomstructuur van CVS, waarin de
	      broncode voor <link linkend="current">-CURRENT</link> en
	      <link linkend="stable">-STABLE</link> is te vinden, kan
	      ook makkelijk met die op een eigen systeem
	      gesynchroniseerd worden.  <link
	        linkend="synching">Synchroniseren van broncode</link>
	      bevat meer informatie over dit onderwerp.</para>
	  </listitem>
	</varlistentry>

	<varlistentry>
	  <term>Committers
	    <anchor id="development-committers">
	  </term>

	  <indexterm>
	    <primary>committers</primary>
	  </indexterm>

	  <listitem>
	    <para>De zogenaamde <firstterm>committers</firstterm> zijn
	      alle mensen die <emphasis>schrijf</emphasis>-rechten
	      hebben in het CVS archief van &os;.  Deze mensen mogen
	      veranderingen maken aan de &os; broncode (de term
	      <quote>committer</quote> is afkomstig uit het &man.cvs.1;
	      <command>commit</command> commando, wat gebruikt wordt om
	      veranderingen door te voeren in het CVS-archief).  De
	      beste manier om eigen bijdragen te laten keuren door een
	      van de committers is door gebruik te maken van
	      &man.send-pr.1;.  Als het erop lijkt dat een bijdrage
	      ergens in het systeem blijft hangen, dan is het ook
	      mogelijk om mail te sturen naar de &a.committers;.</para>
	  </listitem>
	</varlistentry>

	<varlistentry>
	  <term>Het &os; Core Team<anchor id="development-core"></term>

	  <indexterm><primary>core team</primary></indexterm>

	  <listitem>
	    <para>Het <firstterm>&os; core team</firstterm> zou het
	      equivalent zijn van een raad van bestuur als &os; een
	      bedrijf zou zijn.  De primaire taak van het core team is
	      ervoor zorg te dragen dat het project, in zijn geheel, in
	      goede vorm verkeert en de goede richting opgaat.
	      Toegewijde en verantwoordelijke ontwikkelaars uitnodigen
	      om deel te worden van de committers is &eacute;&eacute;n
	      van de taken van het core team, net als het recruteren
	      van nieuwe leden van het core team.  Het huidige core
	      team is gekozen door de committers uit een groep van
	      kandidaten (ook allen committers) in juli 2004.  Elke
	      twee jaar worden verkiezingen gehouden.</para>

	    <para>Sommige leden van het core team hebben een
	      bijzondere verantwoordelijkheid, wat wil zeggen dat zij
	      er speciaal op toezien dat een bepaald deel van het
	      systeem werkt zoals het hoort.  In de <ulink
	        url="&url.articles.contributors;/article.html">lijst
	        van medewerkers</ulink> staat een complete lijst van
	      ontwikkelaars en hun verantwoordelijkheden.</para>

	    <note>
	      <para>De meeste leden van het core team zijn
		vrijwilligers.  <quote>Toewijding</quote> betekent
		dus niet <quote>gegarandeerde ondersteuning</quote>.
		De <quote>raad van bestuur</quote>-analogie hierboven
		klopt niet helemaal en het is misschien beter om te
		zeggen dat dit de mensen zijn die hun leven opgaven
		voor &os;, tegen beter weten in!</para>
	    </note>
	  </listitem>
	</varlistentry>

	<varlistentry>
	  <term>Externe Bijdragen</term>

	  <indexterm><primary>externe bijdragen</primary></indexterm>

	  <listitem>
	    <para>De grootste groep ontwikkelaars zijn de gebruikers
	      zelf, die &os; continu voorzien van constructief
	      commentaar en oplossingen voor fouten.  De handigste
	      manier om contact te houden met het niet-gecentraliseerde
	      deel van de ontwikkeling van &os; is een abonnement nemen
	      op de &a.hackers;, waar allerlei bijdragen, patches en
	      nieuwe idee&euml;n worden bediscussieerd.  In <xref
		linkend="eresources"> is meer informatie te vinden over
	      de verschillende &os; mailinglijsten.</para>

	    <para><citetitle><ulink
		url="&url.articles.contributors;/article.html">De lijst
	      van medewerkers</ulink></citetitle> is lang en groeit
	      iedere dag, dus wat let de lezer om zelf een bijdrage te
	      doen aan &os;?</para>

	    <para>Programmeren is niet de enige manier om een bijdrage
	      te leveren aan het project.  Een meer volledige lijst van
	      dingen die gedaan moeten worden staat op de <ulink
		url="&url.base;/index.html">&os; web
	      site</ulink>.</para>
	  </listitem>
	</varlistentry>
      </variablelist>

      <para>Samengevat is het &os; ontwikkelmodel georganiseerd als een
	niet-samenhangende verzameling van concentrische cirkels.  Het
	gecentraliseerde model is ontworpen voor het gemak van de
	<emphasis>gebruikers</emphasis> van &os;, die op deze manier
	makkelijk de wijzigingen in het project kunnen volgen.  Niet om
	potenti&euml;le medewerkers buiten de deur te houden!  Het is
	wenselijk om een stabiel besturingssysteem te maken, met een
	grote verzameling samenhangende <link
	  linkend="ports">applicaties</link>.  Dit model heeft zijn
	waarde op dat gebied bewezen.</para>

      <para>Om bij te dragen en samen &os; verder te ontwikkelen, is
	het enige wat het &os; Project vraagt dat te doen met dezelfde
	toewijding als de huidige ontwikkelaars: succes
	gegarandeerd!</para>
    </sect2>

    <sect2 id="relnotes">
      <title>Huidige &os; release</title>

      <indexterm>
	<primary>NetBSD</primary>
      </indexterm>

      <indexterm>
	<primary>OpenBSD</primary>
      </indexterm>

      <indexterm>
	<primary>386BSD</primary>
      </indexterm>

      <indexterm>
	<primary>Free Software Foundation</primary>
      </indexterm>

      <indexterm>
	<primary>U.C. Berkeley</primary>
      </indexterm>

      <indexterm>
	<primary>Computer Systems Research Group (CSRG)</primary>
      </indexterm>

      <para>&os; is een open source, op 4.4BSD-Lite gebaseerd
	besturingssysteem voor Intel (x86 en &itanium;), AMD64,
	<trademark>Alpha</trademark> en Sun &ultrasparc; computers.
	Het is grotendeels gebaseerd op software van de Computer
	Systems Research Group (CSRG) van de University of California
	in Berkeley (U.C. Berkeley), met verbeteringen overgenomen van
	NetBSD, OpenBSD, 386BSD en de Free Software Foundation.</para>

      <para>Sinds het uitbrengen van &os;&nbsp;2.0 tegen het einde
	van 1994, zijn de prestaties, mogelijkheden en stabiliteit
	van &os; dramatisch verbeterd.  &os; heeft namelijk de
	beschikking over een compleet nieuw subsysteem voor virtueel
	geheugen, dat niet alleen de prestaties ten goede komt, maar
	er ook voor zorgt dat het systeem minder geheugen gebruikt
	dan ooit tevoren.  Andere belangrijke verbeteringen zijn de
	ondersteuning van veel nieuwe hardware, een compleet nieuw
	systeem voor de ondersteuning van machines met meerdere
	processoren (SMP) en een nieuwe bibliotheek voor de
	ondersteuning van multithreading in applicaties.</para>

      <para>Behalve de basisdistributie van het besturingssysteem,
	biedt &os; ook een enorme softwarecollectie met duizenden
	veelgebruikte programma's, de zogenaamde ports.  Op het
	moment van schrijven zijn er al meer dan &os.numports; ports!
	In de ports zitten alle mogelijke klassen van software die te
	bedenken zijn, van http-servers tot spellen, van
	kantoorapplicaties tot multimedia en alles wat er tussenin
	zit.  De complete Portscollectie beslaat zo'n &ports.size; aan
	schijfruimte.  Meer informatie over de ports en over de
	packages is te vinden in <xref linkend="ports">.</para>

      <para>Een aantal andere documenten die kunnen helpen bij het
	installeren en gebruiken van &os; staan in de map
	<filename>/usr/share/doc</filename> op ieder recente
	&os;-installatie.  De lokaal ge&iuml;nstalleerde documentatie
	kan in een browser bekeken worden door de volgende URLs te
	gebruiken:</para>

      <variablelist>
	<varlistentry>
	  <term>Het &os; handboek</term>
	  <listitem>
	    <para>
	      <ulink type="html"
		url="file://localhost/usr/share/doc/handbook/index.html"><filename>/usr/share/doc/handbook/index.html</filename></ulink></para>
	  </listitem>
	</varlistentry>

	<varlistentry>
	  <term>De &os; FAQ</term>
	  <listitem>
	    <para><ulink type="html"
		url="file://localhost/usr/share/doc/faq/index.html"><filename>/usr/share/doc/faq/index.html</filename></ulink></para>
	  </listitem>
	</varlistentry>
      </variablelist>

      <para>De nieuwste versies van deze documenten zijn altijd te
	vinden op <ulink
	  url="http://www.FreeBSD.org/"></ulink>.</para>
    </sect2>
  </sect1>
</chapter>

<!--
  Local Variables:
  mode: sgml
  sgml-declaration: "../chapter.decl"
  sgml-indent-data: t
  sgml-omittag: nil
  sgml-always-quote-attributes: t
  sgml-parent-document: ("../book.sgml" "part" "chapter")
  End:
-->
