---
title: Бүлэг 7. Ширээний програмууд
part: хэсэг II. Нийтлэг асуудлууд
prev: books/handbook/partii
next: books/handbook/multimedia
---

[[desktop]]
= Ширээний програмууд
:doctype: book
:toc: macro
:toclevels: 1
:icons: font
:sectnums:
:sectnumlevels: 6
:source-highlighter: rouge
:experimental:
:skip-front-matter:
:toc-title: Гарчиг
:table-caption: Хүснэгт
:figure-caption: Зураг
:example-caption: Жишээ
:xrefstyle: basic
:relfileprefix: ../
:outfilesuffix:
:sectnumoffset: 7

ifeval::["{backend}" == "html5"]
:imagesdir: ../../../images/books/handbook/desktop/
endif::[]

ifeval::["{backend}" == "pdf"]
:imagesdir: ../../../../static/images/books/handbook/desktop/
endif::[]

ifeval::["{backend}" == "epub3"]
:imagesdir: ../../../../static/images/books/handbook/desktop/
endif::[]

include::shared/authors.adoc[]
include::shared/releases.adoc[]
include::shared/mn/mailing-lists.adoc[]
include::shared/mn/teams.adoc[]
include::shared/mn/urls.adoc[]

toc::[]

[[desktop-synopsis]]
== Ерөнхий агуулга

FreeBSD нь текст боловсруулагч програмууд болон хөтчүүд зэрэг ширээний төрөл бүрийн хэрэглээний програмуудыг ажиллуулж чаддаг. Эдгээр програмуудын ихэнх нь багц хэлбэрээр юм уу эсвэл Портын Цуглуулгаас автоматаар бүтээгдэж болно. Шинэ хэрэглэгчдийн олонхи нь эдгээр хэрэглээний програмуудыг өөрийн компьютер дээр суулгахыг хүсдэг. Энэ бүлэгт зарим нэг түгээмэл хэрэглэгддэг ширээний програмуудыг Портын цуглуулга болон тэдгээрийн багцуудаас хүндрэлгүйгээр суулгах талаар зааварлах болно.

Портуудаас програмуудыг суулгахад тэдгээрийг эхээс эмхэтгэдэг гэдгийг анхаарна уу. Энэ нь таны машины (машинуудын) процесс хийх хүч болон юу эмхэтгэж байгаагаас хамаарч их удаан ажиллаж болох юм. Эхээс бүтээх нь саад болмоор их хугацаа шаардаж байвал та Портын цуглуулгад байгаа ихэнх програмуудыг урьдчилан бүтээсэн багцуудаас суулгаж болно.

FreeBSD нь Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй ажиллах боломжийг хангадаг учраас Линуксд эхлэн хөгжүүлэгдсэн олон програмуудыг ашиглах боломжтой байдаг. Линуксийн ямар ч хэрэглээний програмыг суулгахаасаа өмнө crossref:linuxemu[linuxemu,Линуксийн Хоёртын Нийлэмж]-ийг уншихыг зөвлөж байна. Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй байдлыг ашиглаж байгаа ихэнх портуудын нэр "linux-" гэж эхэлсэн байгаа. Жишээ нь man:whereis[1] тушаалын тусламжтайгаар ямар нэг портыг хайж байхдаа үүнийг санаарай. Нийтлэлийн энэ хэсгээс цааш ямар нэг Линуксийн хэрэглээний програмуудыг суулгахын өмнө таныг Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй байдлыг идэвхжүүлсэн байгаа гэж тооцох болно.

Энэ бүлэгт доорх хэсгүүдийн тухай ярих болно:

* Хөтчүүд (Firefox, Opera, Konqueror, Chromium зэрэг)
* Бүтээмж ( KOffice, AbiWord, The GIMP, OpenOffice.org, LibreOffice зэрэг)
* Бичиг баримт үзүүлэгчид (Acrobat Reader(R), gv, Xpdf, GQview зэрэг)
* Санхүү ( GnuCash, Gnumeric, Abacus зэрэг)

Энэ бүлгийг уншихаасаа өмнө, та дараах зүйлсийг мэдэх шаардлагатай:

* Гуравдагч талуудын нэмэлт програмуудыг хэрхэн суулгах талаар мэдэх (crossref:ports[ports,Програм суулгах. Багцууд болон портууд]).
* Линуксийн нэмэлт програм хангамжуудыг хэрхэн суулгах талаар мэдэх (crossref:linuxemu[linuxemu,Линуксийн Хоёртын Нийлэмж]).

Мультимедиа орчны тохиргооны тухай мэдээллийг crossref:multimedia[multimedia,Мультимедиа]-с уншина уу. Хэрэв та цахим захидал тохируулж ашиглахыг хүсвэл crossref:mail[mail,Цахим шуудан]-т хандана уу.

[[desktop-browsers]]
== Хөтчүүд

FreeBSD нь тодорхой хөтөч урьдчилан суулгагдсан байдаггүй. Харин Портын цуглуулгын http://www.FreeBSD.org/ports/[www] сан суулгахад бэлэн олон хөтчүүдийг агуулдаг. Танд бүгдийг эмхэтгэх хугацаа байхгүй бол (энэ нь зарим тохиолдолд маш их хугацаа шаардаж болно) тэдгээрийн олонхи нь багц хэлбэрээр байдаг.

KDE болон GNOME нь HTML хөтчүүдээр хангадаг. Эдгээр бүрэн гүйцэд ширээний програмуудыг хэрхэн суулгаж тохируулах талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг crossref:x11[x11-wm,Дэлгэцийн орчин]-с лавлана уу.

Хэрэв та хөнгөн чанарын хөтчүүдийг хайж байгаа бол Портын цуглуулгаас package:www/dillo2[], package:www/links[], эсвэл package:www/w3m[] зэргүүдийг судалж үзэх хэрэгтэй.

Энэ хэсэг эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:

[.informaltable]
[cols="1,1,1,1", frame="none", options="header"]
|===
| Програмын нэр
| Шаардлагатай эх үүсвэрүүд
| Портоос суулгах
| Гол хамаарлууд

|Firefox
|дунд зэрэг
|хүнд
|Gtk+

|Opera
|бага
|хөнгөн
|FreeBSD болон Линуксийн хувилбарууд байдаг. Линуксийн хувилбар нь Линуксийн хоёртын нийцтэй байдал болон linux-openmotif-с хамаардаг.

|Konqueror
|дунд зэрэг
|хүнд
|KDE сангууд

|Chromium
|дунд зэрэг
|дунд зэрэг
|Gtk+
|===

=== Firefox

Firefox нь FreeBSD рүү бүрэн порт хийгдсэн орчин үеийн, чөлөөтэй, нээлттэй эхийн тогтвортой хөтөч юм. Энэ нь стандартыг хангасан HTML үзүүлэх хэсэг, tab нээж ажиллах боломж, popup хаалт, өргөтгөлүүд, сайжруулсан аюулгүй байдал зэрэг олон боломжуудтай. Firefox нь Mozilla-ийн код дээр суурилжээ.

Firefox нь Mozilla-ийн код дээр суурилсан дараагийн үеийн хөтөч юм. Mozilla нь хөтөч, захидлын клиент, чалчих клиент зэрэг олон програмуудыг багтаасан бүрэн гүйцэд програмуудын цуглуулга юм. Firefox нь зөвхөн хөтөч бөгөөд энэ нь түүнийг илүү жижиг, хурдан болгодог байна.

Доор дурдсаныг бичин багцыг суулгана:

[source,bash]
....
# pkg_add -r firefox
....

Энэ нь Firefox-н хамгийн сүүлийн хувилбарыг суулгах бөгөөд та хэрэв Firefox-н Extended Support Release (ESR) хувилбарыг ашиглахыг хүсэж байвал доорхийг ажиллуулаарай:

[source,bash]
....
# pkg_add -r firefox-esr
....

Эх кодоос эмхэтгэхийг та илүүд үзэж байгаа бол Портын цуглуулгыг бас ашиглаж болох юм:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/www/firefox
# make install clean
....

Firefox ESR-ийн хувьд өмнөх тушаал дээрх `firefox`-ийг `firefox-esr`-аар солиорой.

[[moz-java-plugin]]
=== Firefox болон Java(TM) залгаас (plugin)

[NOTE]
====
Энэ хэсэгт болон дараагийн хоёр хэсэгт бид таныг Firefox-г аль хэдийн суулгасан гэж тооцох болно.
====

OpenJDK 6-г Портын цуглуулгаас дараах тушаалаар суулгана:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/java/openjdk6
# make install clean
....

Дараа нь package:java/icedtea-web[] портыг суулгана:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/java/icedtea-web
# make install clean
....

Аль алиных нь хувьд анхдагч тохиргоог хадгалахаа мартуузай.

Хөтчөө эхлүүлээд байршил бичих хэсэгт `about:plugins` гэж бичээд kbd:[Enter] дарна. Суулгагдсан залгаасуудын жагсаалт бүхий хуудас дэлгэцэд гарна. Java(TM) залгаас тэр жагсаалтад одоо байх ёстой.

Хэрэв хөтөч залгаасыг олохгүй байгаа бол хэрэглэгч бүр дараах тушаалыг ажиллуулж хөтчийг дахин эхлүүлэх шаардлагатай:

[source,bash]
....
% ln -s /usr/local/lib/IcedTeaPlugin.so \
$HOME/.mozilla/plugins/
....

[[moz-flash-plugin]]
=== Firefox болон Adobe(R) Flash(TM) залгаас (plugin)

Adobe(R) Flash(TM) залгаас нь FreeBSD-д байдаггүй. Гэхдээ залгаасын Линукс хувилбарыг ажиллуулах програм хангамжийн давхарга (гүйцэтгэл хялбаршуулагч) байдаг. Энэ хялбаршуулагч нь бас Adobe(R) Acrobat(R) залгаас, RealPlayer(R) залгаас болон өөр олныг дэмждэг.

Таны ашиглаж байгаа FreeBSD-ийн хувилбараас хамаараад төрөл бүрийн алхмууд шаардлагатай:

[.procedure]
====

. FreeBSD 7.X-ийн хувьд
+ 
package:www/nspluginwrapper[] порт суулгана. Уг порт нь package:emulators/linux_base-fc4[] портыг шаардах бөгөөд энэ нь том порт юм.
+ 
Дараагийн алхам нь package:www/linux-flashplugin9[] портыг суулгах явдал юм. Энэ нь Flash(TM) 9.X-ийг суулгана. Энэ хувилбар нь FreeBSD 7.X дээр зөв ажилладаг.
. FreeBSD 8.X болон түүнээс хойшхийн хувьд
+ 
package:www/nspluginwrapper[] порт суулгана. Уг порт нь package:emulators/linux_base-f10[] портыг шаардах бөгөөд энэ нь том порт юм.
+ 
Дараагийн алхам нь Flash(TM) 11.X-г package:www/linux-f10-flashplugin11[] портоос суулгах явдал юм.
+ 
Энэ хувилбар нь дараах холбоосыг үүсгэхийг шаарддаг:
+
[source,bash]
....
# ln -s /usr/local/lib/npapi/linux-f10-flashplugin/libflashplayer.so \
  /usr/local/lib/browser_plugins/
....
+ 
Хэрэв [.filename]#/usr/local/lib/browser_plugins# сан систем дээр байхгүй бол гараар үүсгэж өгөх хэрэгтэй.
====

Таны ажиллуулж байгаа FreeBSD-ийн хувилбарт таарсан зөв Flash(TM) порт суулгагдсаны дараа залгаасыг хэрэглэгч бүрийн хувьд `nspluginwrapper` тушаал ашиглан суулгах шаардлагатай:

[source,bash]
....
% nspluginwrapper -v -a -i
....

Тэгээд өөрийн хөтчийг эхлүүлж байрлал оруулдаг мөрөнд `about:plugins` гэж бичин kbd:[Enter] дарна. Байгаа бүх залгаасуудтай жагсаалт гарч ирэх ёстой.

[[moz-swfdec-flash-plugin]]
=== Firefox болон Swfdec Flash(TM) залгаас

Swfdec нь Flash(TM) анимацыг задалж амилуулах сан юм. Swfdec-Mozilla нь SWF файлуудыг тоглуулахын тулд Swfdec санг ашигладаг бөгөөд Firefox хөтчид зориулагдсан залгаас юм. Энэ нь хүчтэй хөгжүүлэлтийн доор оршсон хэвээр байгаа болно.

Хэрэв та бүтээж чадахгүй эсвэл хүсэхгүй байгаа бол сүлжээнээс багцыг суулгаж болно:

[source,bash]
....
# pkg_add -r swfdec-plugin
....

Хэрэв багц байхгүй бол та үүнийг Портын цуглуулгаас бүтээн суулгаж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/www/swfdec-plugin
# make install clean
....

Дараа нь энэ залгаасыг идэвхжүүлэхийн тулд өөрийн хөтчийг дахин ажиллуулаарай.

=== Opera

Opera нь өргөн боломжуудтай стандартад нийцсэн хөтөч юм. Энэ нь өөртөө бүтээгдсэн захидал болон мэдээ уншигч, IRC клиент, RSS/Atom уншигч болон өөр олон боломжуудыг агуулдаг. Эдгээрээс гадна Opera нь харьцангуй хөнгөн бөгөөд маш хурдан юм. Энэ нь хоёр хэлбэрээр байдаг нь: "эх" FreeBSD хувилбар болон Линуксийн эмуляц дээр ажилладаг хувилбар юм.

Opera-ийн FreeBSD хувилбараар вэб үзэхийн тулд багцыг суулгана:

[source,bash]
....
# pkg_add -r opera
....

Зарим нэг FTP сайтуудад бүх багцууд байдаггүй боловч Портын цуглуулгыг ашиглан доор дурдсаныг бичин Opera-г авч болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/www/opera
# make install clean
....

Opera-ийн Линукс хувилбарыг суулгахын тулд дээрх жишээний `opera` гэсний оронд `linux-opera` гэж солих хэрэгтэй.

Adobe(R) Flash(TM) залгаас нь FreeBSD дээр байдаггүй. Гэхдээ залгаасын Linux(R) хувилбар байдаг. Энэ хувилбарыг суулгахын тулд package:www/linux-f10-flashplugin11[] порт суусан байх шаардлагатай бөгөөд дараа нь package:www/opera-linuxplugins[] порт суулгана:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/www/linux-f10-flashplugin11
# make install clean
# cd /usr/ports/www/opera-linuxplugins
# make install clean
....

Залгаас суусан байгаа эсэхийг шалгахын тулд хөтчөө эхлүүлээд `opera:plugins` гэж байрлал бичдэг мөрөнд бичээд kbd:[Enter] дарна. Суусан байгаа залгаасуудын жагсаалт гарч ирэх ёстой.

Java(TM) залгаасыг суулгахын тулд <<moz-java-plugin,Firefox-д зориулсан зааврыг>> дагаарай.

=== Konqueror

Konqueror нь KDE-ийн нэг хэсэг боловч үүнийг KDE-ийн гадна талд package:x11/kdebase3[]-ийг суулган бас ашиглаж болох юм. Konqueror ердийн нэг хөтчөөс илүү бөгөөд файлын менежер болон мультимедиа үзүүлэгч болж чаддаг.

Konqueror нь бас залгаасуудын олонлогтой ирдэг бөгөөд эдгээрийг package:misc/konq-plugins[] сангаас суулгах боломжтой байдаг.

Konqueror нь WebKit болон өөрийн KHTML-г дэмждэг. WebKit нь Chromium зэрэг орчин үеийн олон хөтчүүдэд ашиглагддаг. WebKit-г FreeBSD дээр Konqueror-тай ашиглахын тулд:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/www/kwebkitpart
# make install clean
....

Дараа нь Konqueror дээрээ "Settings", "Configure Konqueror" дарж "Change KHTML to WebKit" гэдгийг сонгоно.

Konqueror бас Flash(TM)-г дэмждэг бөгөөд Konqueror дээр Flash(TM)-ийн дэмжлэгтэй болох талаар "Хэрхэн Хийх" заавар нь http://freebsd.kde.org/howtos/konqueror-flash.php[http://freebsd.kde.org/howtos/konqueror-flash.php] хаягт байдаг.

=== Chromium

Chromium нь нээлттэй эхийн аюулгүй, хурдан илүү тогтвортой вэб үзэх боломж олгодог вэб хөтчийн төсөл юм. Chromium нь таб хөтчийн боломж, цонх блоклох, өргөтгөлүүд болон илүү олон боломжийг агуулдаг. Chromium нь нээлттэй эхийн төсөл бөгөөд Google Chrome вэб хөтөч түүн дээр тулгуурласан байдаг.

Chromium-г багц хэлбэрээр ингэж суулгаж болно:

[source,bash]
....
# pkg_add -r chromium
....

Мөн Chromium-г портын цуглуулгаас эх кодыг ашиглан бүтээж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/www/chromium
# make install clean
....

[NOTE]
====
Chromium нь [.filename]#/usr/local/bin/chromium# биш харин [.filename]#/usr/local/bin/chrome# гэж суудаг.
====

[[chromium-java-plugin]]
=== Chromium ба Java(TM) залгаас

[NOTE]
====
Энэ хэсэг Chromium аль хэдийн суусан гэж үздэг.
====

OpenJDK 6-г портын цуглуулгаас суулгана:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/java/openjdk6
#  make install clean
....

Дараа нь package:java/icedtea-web[]-г портын цуглуулгаас суулгана:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/java/icedtea-web
#  make install clean
....

Chromium-г эхлүүлж хаягийн цонхон дээр `about:plugins` гэж бичнэ. IcedTea-Web нь суулгасан залгаасууд дотор харагдах ёстой.

Хэрэв Chromium нь IcedTea-Web залгаасыг харуулахгүй байгаа бол дараах тушаалыг ажиллуулж вэб хөтчийг дахин эхлүүлнэ:

[source,bash]
....
# mkdir -p /usr/local/shared/chromium/plugins
# ln -s /usr/local/lib/IcedTeaPlugin.so \
  /usr/local/shared/chromium/plugins/
....

[[chromium-flash-plugin]]
=== Chromium ба Adobe(R) Flash(TM) залгаас

[NOTE]
====
Энэ хэсэг Chromium аль хэдийн суусан гэж үздэг.
====

Chromium ба Adobe(R) Flash(TM)-г тохируулах нь <<moz-flash-plugin,Firefox-н заавартай>> төстэй. Adobe(R) Flash(TM)-г FreeBSD дээр суулгах талаар илүү дэлгэрэнгүйг тэр хэсгээс үзээрэй. Chromium нь бусад хөтчийн зарим залгаасуудыг ашиглаж чаддаг болохоор илүү нэмэлт тохиргоо шаардлагагүй.

[[desktop-productivity]]
== Бүтээмж

Бүтээмжтэй холбоотой болоод ирэхээрээ, шинэ хэрэглэгчид ихэвчлэн сайн оффисийн цуглуулга эсвэл нөхөрсөг текст боловсруулагчийг хайдаг. KDE зэрэг зарим crossref:x11[x11-wm,ширээний орчнууд] нь хэдийгээр оффисийн цуглуулгатай байдаг боловч анхдагч бүтээмжийн багц байдаггүй билээ. FreeBSD нь таны ширээний орчноос хамааралгүйгээр хэрэгтэй бүгдийг хангадаг.

Энэ хэсэг нь эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:

[.informaltable]
[cols="1,1,1,1", frame="none", options="header"]
|===
| Програмын нэр
| Шаардлагатай эх үүсвэрүүд
| Портоос суулгах
| Гол хамаарлууд

|KOffice
|бага
|хүнд
|KDE

|AbiWord
|бага
|хөнгөн
|Gtk+ эсвэл GNOME

|Gimp
|бага
|хүнд
|Gtk+

|OpenOffice.org
|их
|асар их
|JDK(TM), Mozilla

|LibreOffice
|хүнддүү
|асар их
|Gtk+, эсвэл KDE/ GNOME, эсвэл JDK(TM)
|===

=== KOffice

KDE-ийн хүрээнийхэн KDE-ээс гадна ашиглагдаж болох оффисийн цуглуулгатай өөрийн ширээний орчинг өгдөг. Энэ нь бусад оффисийн цуглуулгад байдаг дөрвөн стандарт бүрэлдэхүүнийг агуулдаг. KWord нь текст боловсруулагч, KSpread нь хүснэгттэй ажилладаг програм, KPresenter нь танилцуулгуудыг удирддаг бөгөөд Kontour нь график баримтуудыг зурахыг зөвшөөрнө.

Хамгийн сүүлчийн KOffice-г суулгахаасаа өмнө та KDE-ийн хамгийн шинэчлэгдсэн хувилбартай эсэхээ шалгаарай.

KDE4-т зориулсан KOffice-ийг багц хэлбэрээр суулгахын тулд дараах тушаалыг ажиллуулна:

[source,bash]
....
# pkg_add -r koffice-kde4
....

Хэрэв багц байхгүй бол та Портын цуглуулгыг ашиглаж болно. Жишээ нь KDE4-т зориулж KOffice-г суулгахын тулд доор дурдсаныг ажиллуулна:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/editors/koffice-kde4
# make install clean
....

=== AbiWord

AbiWord нь Microsoft(R) Word-той төстэй харагдаж, санагддаг, чөлөөтэй, текст боловсруулагч програм юм. Энэ нь бичиг, захидал, тайлан, сануулга гэх зэргүүдийг бичихэд тохиромжтой юм. Энэ нь маш хурднаас гадна олон боломжуудыг агуулдаг бөгөөд хэрэглэгчид маш хялбар байдаг.

AbiWord нь Microsoft(R)-ийн [.filename]#.doc# зэрэг арилжааныхыг оруулаад олон файлын хэлбэршилтүүдийг импорт болон экспорт хийж чаддаг.

AbiWord нь багц хэлбэрээр байдаг. Та дараах тушаалыг ажиллуулан үүнийг суулгаж болно:

[source,bash]
....
# pkg_add -r abiword
....

Хэрэв багц байхгүй бол үүнийг Портын цуглуулгаас эмхэтгэж болно. Портын цуглуулга шинэчлэгдсэн байх ёстой. Үүнийг ингэж хийж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/editors/abiword
# make install clean
....

=== GIMP

Зургийг зохиох эсвэл дүрс тодруулах тохиолдолд GIMP нь маш нарийн, зурагтай ажиллах програм юм. Энэ нь энгийн будах програм эсвэл чанартай, фото зураг тодруулах цуглуулга болгон ашиглагдаж болох юм. Энэ нь олон тооны нэмэлт залгаасыг (plug-ins) дэмждэг бөгөөд скрипт хийх интерфэйсийн боломжуудтай байдаг. GIMP нь төрөл бүрийн файлын хэлбэршилтүүдийг уншиж, бичиж чаддаг. Энэ нь сканнер болон зөөврийн цахим төхөөрөмжтэй (tablet) холбогдох боломжийг дэмждэг.

Та энэ тушаалыг ажиллуулан багцыг суулгаж болно:

[source,bash]
....
# pkg_add -r gimp
....

Хэрэв таны FTP сайт энэ багцгүй байгаа бол та Портын цуглуулгыг ашиглаж болно. Портын цуглуулгын http://www.FreeBSD.org/ports/[graphics] сан бас Gimp Manual програмыг агуулдаг. Энд тэдгээрийг хэрхэн суулгах талаар үзүүлэв:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/graphics/gimp
# make install clean
# cd /usr/ports/graphics/gimp-manual-pdf
# make install clean
....

[NOTE]
====
Портын цуглуулгын http://www.FreeBSD.org/ports/[graphics] сан GIMP-ийн хөгжүүлэлтийн хувилбарыг package:graphics/gimp-devel[] санд агуулдаг. Gimp Manual-ийн HTML хувилбар нь package:graphics/gimp-manual-html[] санд байдаг.
====

=== OpenOffice.org

OpenOffice.org нь бүх шаардлагатай програмуудыг бүрэн гүйцэд оффисийн бүтээмжийн цуглуулгадаа агуулсан байдаг: энд текст боловсруулагч, хүснэгттэй ажиллах програм, танилцуулгын менежер, болон зургийн програмыг дурдаж болно. Уг програмын хэрэглэгчийн интерфэйс нь бусад оффисийн цуглуулгуудтай их төстэй бөгөөд төрөл бүрийн файлын хэлбэршилтүүдийг импорт, экспорт хийж чаддаг байна. Энэ нь интерфэйсүүд, алдаа шалгагчид болон тольнуудыг оролцуулаад хэд хэдэн өөр хэлнүүд дээр байдаг.

OpenOffice.org-ийн текст боловсруулагч нь эх XML файлын хэлбэршилтийг зөөвөрлөгдөх боломж ба уян хатан чанарыг сайжруулах зорилгоор ашигладаг. Хүснэгттэй ажиллах програм нь макро хэлний боломжтой бөгөөд гаднах мэдээллийн баазуудтай холбогдох боломжтой байдаг. OpenOffice.org нь аль хэдийн тогтвортой болсон бөгөөд Windows(R), Solaris(TM), Линукс, FreeBSD, болон Mac OS(R) X дээр ажилладаг. OpenOffice.org-ийн тухай илүү мэдээллийг http://www.openoffice.org/[OpenOffice.org вэб сайт]аас олж болно. FreeBSD-тэй холбоотой мэдээлэл болон багцуудыг шууд татаж авахын тулд http://porting.openoffice.org/freebsd/[FreeBSD OpenOffice.org Хөрвүүлэх Баг]ийн вэб сайтыг ашиглана уу.

OpenOffice.org-ийг суулгахын тулд доор дурдсаныг ажиллуулна:

[source,bash]
....
# pkg_add -r openoffice.org
....

[NOTE]
====
FreeBSD-ийн -RELEASE хувилбарыг ажиллуулж байхад энэ нь ажиллах ёстой. Үгүй бол та тохирох багцыг татан авч man:pkg_add[1] ашиглан суулгахын тулд FreeBSD-ийн OpenOffice.org Хөрвүүлэх Багийн вэб хаягт хандах хэрэгтэй. Одоогийн хувилбар болон хөгжүүлэлтийн хувилбар нь энд татаж авагдахаар байрладаг.
====

Багц суулгагдсаны дараа OpenOffice.org-ийг ажиллуулахын тулд та ердөө л дараах тушаалыг бичих хэрэгтэй:

[source,bash]
....
% openoffice.org
....

[NOTE]
====
Эхний удаа ажиллуулахад танаас зарим нэг асуултууд асуух бөгөөд [.filename]#.openoffice.org# сан таны гэрийн санд үүсгэгдэх болно.
====

Хэрэв OpenOffice.org багцууд байхгүй бол портыг эмхэтгэх сонголт танд бас байдаг. Гэхдээ энэ нь дискний асар их зай болон эмхэтгэх хугацаа ихийг шаардана гэдгийг та санаж байх ёстой шүү.

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/editors/openoffice.org-3
# make install clean
....

[NOTE]
====
Хэрэв та локалчлагдсан хувилбарыг бүтээхийг хүсэж байгаа бол түрүүчийн тушаалын мөрийг дараах мөрөөр солих хэрэгтэй:

[source,bash]
....
# make LOCALIZED_LANG=your_language install clean
....

Та _your_language_ мөрийг зөв хэлний ISO кодоор солих хэрэгтэй. Дэмжигдсэн хэлний кодуудын жагсаалт портын санд байх [.filename]#files/Makefile.localized# файлд байдаг.
====

Үүнийг хийсний дараа OpenOffice.org-г дараах тушаалаар ажиллуулж болно:

[source,bash]
....
% openoffice.org
....

=== LibreOffice

LibreOffice нь http://www.documentfoundation.org/[Бичиг баримтын сан]гаас хөгжүүлсэн чөлөөтэй оффисын програм хангамж бөгөөд бусад гол гол оффисын програм хангамжуудтай нийцтэй, төрөл бүрийн тавцан дээр ажилладаг юм. Энэ нь оффисын бүрэн хэмжээний програм хангамжуудад байдаг бичиг баримт боловсруулагч, хүснэгтийн програм, танилцуулга бэлдэгч, зургийн програм, өгөгдлийн сан удирдах програм, болон математикийн томъёонуудыг үүсгэж засварлах зориулалттай хэрэгсэл зэрэг гол гол програмуудыг агуулсан OpenOffice.org-н нэгэн хувилбар юм. Энэ хэд хэдэн төрлийн хэл дээр байдаг бөгөөд өөр хэл рүү хөрвүүлэх ажил интерфэйс, үг үсгийн алдаа шалгагч болон толь бичгүүдэд хүрсэн байна.

LibreOffice-н бичиг баримттай ажиллах програм нь хөрвөх боломж, уян хатан чанарыг хангахын тулд эх XML файлын форматыг ашигладаг. Хүснэгттэй ажилладаг програм нь макро хэлтэй бөгөөд гадаад өгөгдлийн сангуудтай холбогдож болдог. LibreOffice нь аль хэдийн тогтвортой болсон бөгөөд Windows(R), Linux, FreeBSD, ба Mac OS(R) X дээр ажилладаг байна. LibreOffice -н талаар дэлгэрэнгүйг http://www.libreoffice.org/[LibreOffice-н вэб хуудас]наас олж болно. 

LibreOffice-г багц хэлбэрээр суулгахын тулд:

[source,bash]
....
# pkg_add -r libreoffice
....

[NOTE]
====
FreeBSD-н -RELEASE хувилбарыг ажиллуулж байгаа үед энэ нь ажиллах ёстой.
====

Багц суусны дараа LibreOffice-г ажиллуулахын тулд та дараах тушаалыг өгөх ёстой: 

[source,bash]
....
% libreoffice
....

[NOTE]
====
Эхний удаагийн ажиллах явцад танаас хэдэн асуулт асуух бөгөөд [.filename]#.libreoffice# хавтас таны гэрийн санд үүсэх болно.
====

Хэрэв LibreOffice багцууд байхгүй бол та портыг бүтээх боломж бас бий. Гэхдээ энэ нь маш их дискний хэмжээ болон бүтээхэд нэлээн удаан хугацаа шаардах болно гэдгийг санаарай.

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/editors/libreoffice
# make install clean
....

[NOTE]
====
Хэрэв танд локалчлагдсан хувилбар хэрэгтэй бол өмнөх тушаалыг дараахаар солиорой:

[source,bash]
....
# make LOCALIZED_LANG=your_language install clean
....

Та _your_language_ гэдгийг ISO-код бүхий зөв хэлээрээ солих хэрэгтэй. Дэмжигддэг хэлний кодын жагсаалт [.filename]#Makefile#-ийн `pre-fetch` хэсэгт байдаг. 
====

Үүнийг хийсний дараа LibreOffice-г дараах тушаалаар ажиллуулж болно:

[source,bash]
....
% libreoffice
....

[[desktop-viewers]]
== Бичиг баримт үзүүлэгчид

Баримтын зарим нэгэн шинэ хэлбэршилтүүд UNIX(R)-ийг бий болсон цагаас эхлэн түгээмэл болсон билээ. Тэдгээрийн шаарддаг стандарт үзүүлэгчид үндсэн системд байхгүй байж болох юм. Бид тэдгээр үзүүлэгчдийг хэрхэн суулгахыг энэ хэсэгт үзэх болно.

Энэ хэсэг нь эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:

[.informaltable]
[cols="1,1,1,1", frame="none", options="header"]
|===
| Програмын нэр
| Шаардлагатай эх үүсвэрүүд
| Портоос суулгах
| Гол хамаарлууд

|Acrobat Reader(R)
|бага
|хөнгөн
|Линуксийн хоёртын хэлбэртэй нийцтэй байдал

|gv
|бага
|хөнгөн
|Xaw3d

|Xpdf
|бага
|хөнгөн
|FreeType

|GQview
|бага
|хөнгөн
|Gtk+ эсвэл GNOME
|===

=== Acrobat Reader(R)

Олон баримтууд нь одоо PDF файл хэлбэрээр тараагддаг бөгөөд энэ нь "Portable Document Format" буюу зөөврийн баримтын хэлбэршилт гэгддэг. Эдгээр файлуудын төрлүүдэд зориулсан, зөвлөдөг үзүүлэгчдийн нэг нь Adobe-оос гаргасан Линуксд зориулсан Acrobat Reader(R) юм. FreeBSD нь Линуксийн хоёртын хэлбэрийн програмуудыг ажиллуулж чаддаг болохоор энэ нь FreeBSD-д бас байдаг юм.

Портын цуглуулгаас Acrobat Reader(R) 8-г суулгахын тулд доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/print/acroread8
# make install clean
....

Лицензийн хязгаарлалтуудаас болоод багц байдаггүй.

=== gv

gv нь PostScript(R) болон PDF үзүүлэгч юм. Энэ нь эхлээд ghostview дээр суурилсан боловч Xaw3d сангийн тусламжтай илүү сайхан харагдах болсон. Энэ нь хурдан бөгөөд интерфэйс нь цэвэрхэн байдаг. gv нь байрлуулалт, цаасны хэмжээ, масштаб эсвэл antialias зэрэг олон боломжуудтай байдаг. Бараг бүх үйлдлүүд нь гараас эсвэл хулганаас хийгдэж болно.

gv-г багц хэлбэрээр суулгахын тулд доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# pkg_add -r gv
....

Хэрэв та багцыг авч чадахгүй байгаа бол Портын цуглуулгыг ашиглаж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/print/gv
# make install clean
....

=== Xpdf

Хэрэв та жижиг FreeBSD PDF үзүүлэгчийг хүсэж байгаа бол Xpdf нь хөнгөн бөгөөд үр ашигтай үзүүлэгч юм. Энэ нь маш цөөн эх үүсвэрүүдийг шаарддаг бөгөөд маш тогтвортой ажилладаг. Стандарт X фонтуудыг ашигладаг бөгөөд Motif(R) юм уу эсвэл бусад дурын X хэрэгслүүдийг шаарддаггүй.

Xpdf багцыг суулгахын тулд энэ тушаалыг ажиллуулна:

[source,bash]
....
# pkg_add -r xpdf
....

Багц байхгүй юм уу эсвэл та Портын цуглуулга ашиглахыг илүүд үзэж байгаа бол доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/graphics/xpdf
# make install clean
....

Суулгац дууссаны дараа та Xpdf-г ажиллуулж хулганы баруун товчийг ашиглаж цэсийг идэвхжүүлж болно.

=== GQview

GQview нь зургийн менежер юм. Та файлыг ганц даралтаар үзэх, гадаад засварлагчийг ажиллуулах, зургийг жижгээр урьдчилан үзүүлэх зэрэг олон зүйлсийг хийж болох юм. Энэ нь бас slideshow буюу цомог үзүүлэх горим болон файлын зарим нэг үндсэн үйлдлүүдтэй. Та зургийн цуглуулгуудыг удирдаж давтагдаж байгааг нь хялбархан олж болно. GQview нь бүрэн дэлгэцээр үзүүлэх болон интернационалчлалыг дэмждэг.

Хэрэв та GQview багцыг суулгахыг хүсэж байгаа бол доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# pkg_add -r gqview
....

Багц байхгүй юм уу эсвэл та Портын цуглуулга ашиглахыг илүүд үзэж байгаа бол доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/graphics/gqview
# make install clean
....

[[desktop-finance]]
== Санхүү

Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар та өөрийн хувийн санхүүг FreeBSD ширээний компьютер дээрээ удирдахыг хүсэж байгаа бол хүчирхэг, ашиглахад хялбар, суулгахад бэлэн зарим нэг програмууд байдаг. Тэдгээрийн зарим нэг нь Quicken эсвэл Excel баримтуудад хэрэглэгддэгтэй адил төрөл бүрийн файлын хэлбэршилтүүдтэй нийцтэй байдаг.

Энэ хэсэг нь эдгээр програмуудыг авч үзэх болно:

[.informaltable]
[cols="1,1,1,1", frame="none", options="header"]
|===
| Програмын нэр
| Шаардлагатай эх үүсвэрүүд
| Портоос суулгах
| Гол хамаарлууд

|GnuCash
|бага
|хүнд
|GNOME

|Gnumeric
|бага
|хүнд
|GNOME

|Abacus
|бага
|хөнгөн
|Tcl/Tk

|KMyMoney
|бага
|хүнд
|KDE
|===

=== GnuCash

GnuCash нь эцсийн хэрэглэгчдэд хэрэглэхэд хялбар, бас хүчирхэг програмуудын боломжийг олгох GNOME-ийн чармайлтын нэг хэсэг юм. GnuCash-ийн тусламжтай та өөрийн орлого болон зарлагууд, банкны данснууд болон хувьцаануудаа хянаж чадах юм. Энэ нь хялбар интерфэйстэйгээс гадна маш мэргэжлийн програм юм.

GnuCash нь ухаалаг регистр, системийн шаталсан бүртгэлүүд, гарын олон хурдасгагчид болон автоматаар гүйцээх аргуудтай байдаг. Энэ нь ганц гүйлгээг хэд хэдэн, илүү дэлгэрэнгүй хэсгүүдэд хувааж чаддаг. GnuCash нь Quicken QIF файлуудыг импорт хийн нийлүүлж чаддаг. Мөн олон улсын огноо болон мөнгөн тэмдэгтийн хэлбэрүүдтэй ажиллаж бас чаддаг байна.

Өөрийн систем дээрээ GnuCash-ийг суулгахын тулд доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# pkg_add -r gnucash
....

Хэрэв багц байхгүй байгаа бол та Портын цуглуулгыг ашиглаж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/finance/gnucash
# make install clean
....

=== Gnumeric

Gnumeric нь хүснэгттэй ажилладаг програм бөгөөд GNOME ширээний орчны хэсэг юм. Энэ нь хэрэглэхэд хялбар, олон дарааллын хувьд автоматаар дүүргэх систем бүхий үүрний хэлбэрийн дагуу хэрэглэгчийн оруулж байгаа зүйлийг автоматаар "таах" боломжтой байдаг. Бас Excel, Lotus 1-2-3, эсвэл Quattro Pro зэрэг хэд хэдэн түгээмэл хэлбэршилтүүдээс файлуудыг импорт хийж чаддаг. Gnumeric нь зураг зурах package:math/guppi[] програмын тусламжтай зураг зуралтыг дэмждэг. Бас маш олон тооны цуг бүтээгдсэн функцуудтай бөгөөд тоо, мөнгөн тэмдэгт, огноо, цаг зэрэг олон, бүх энгийн үүрний хэлбэрүүдийг зөвшөөрдөг.

Gnumeric-ийг багцаас суулгахын тулд доор дурдсаныг хийнэ:

[source,bash]
....
# pkg_add -r gnumeric
....

Хэрэв багц байхгүй бол та доор дурдсаныг хийн Портын цуглуулгыг ашиглаж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/math/gnumeric
# make install clean
....

=== Abacus

Abacus нь жижиг бөгөөд ашиглахад хялбар хүснэгттэй ажиллах програм юм. Энэ нь статистик, санхүү болон математик зэрэг хэд хэдэн салбарт хэрэгтэй, өөрт нь цуг бүтээгдсэн функцуудтай байдаг. Энэ нь Excel файлын хэлбэршилтийг импорт, экспорт хийж чаддаг. Мөн Abacus нь PostScript(R) гаралтаар гаргаж чаддаг байна.

Abacus-ийг багц хэлбэрээр нь суулгахын тулд доор дурдсаныг ажиллуулна:

[source,bash]
....
# pkg_add -r abacus
....

Хэрэв багц байхгүй бол та доор дурдсаныг хийн Портын цуглуулгыг ашиглаж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/deskutils/abacus
# make install clean
....

=== KMyMoney

KMyMoney нь KDE-д зориулсан хувийн санхүүгийн менежер юм. KMyMoney нь арилжааны зорилгоор хийгдсэн хувийн санхүүгийн менежер програмуудад байдаг бүх л чухал боломжуудыг өөртөө агуулсан байдаг. Бас ашиглахад хялбар, дахин оруулах зөв бүртгэлийн систем зэрэг боломжуудыг нь дурдаж болох юм. KMyMoney нь стандарт Quicken Interchange Format (QIF) бүхий файлуудаас импорт хийж чаддагаас гадна хөрөнгө оруулалтыг хянах, олон төрлийн мөнгөн тэмдэгтүүдтэй ажиллаж чаддаг бөгөөд баялаг тайлангуудыг гаргаж чаддаг. OFX импорт хийх боломжууд нь бас тусдаа залгаасын тусламжтай хийгдэж болдог байна.

KMyMoney-г багц хэлбэрээс суулгахын тулд дараахийг хийнэ:

[source,bash]
....
# pkg_add -r kmymoney2
....

Хэрэв багц байхгүй бол Портын цуглуулгаас суулгаж болно:

[source,bash]
....
# cd /usr/ports/finance/kmymoney2
# make install clean
....

[[desktop-summary]]
== Дүгнэлт

FreeBSD нь ISP-уудын дунд өөрийн ажиллагаа болон найдвартай байдлаараа алдартай байдаг ч гэсэн түүнийг өдөр тутам ширээний компьютер болгон ашиглахад бараг л бэлэн болжээ. http://www.FreeBSD.org/applications/[Багцууд] эсвэл http://www.FreeBSD.org/ports/[портууд] хэлбэрээр хэдэн мянган програмуудтай болохоор өөрийн чинь бүх хэрэгцээг хангасан төгс ширээний компьютерийг та бүтээж болох юм.

Энэ бүлэгт авч үзсэн ширээний бүх програмуудын тоймыг энд дурдав:

[.informaltable]
[cols="1,1,1", frame="none", options="header"]
|===
| Програмын нэр
| Багцын нэр
| Портын нэр

|Opera
|`opera`
|package:www/opera[]

|Firefox
|`firefox`
|package:www/firefox[]

|Chromium
|`chromium`
|package:www/chromium[]

|KOffice
|`koffice-kde4`
|package:editors/koffice-kde4[]

|AbiWord
|`abiword`
|package:editors/abiword[]

|GIMP
|`gimp`
|package:graphics/gimp[]

|Apache OpenOffice.org
|`openoffice`
|package:editors/openoffice-3[]

|LibreOffice
|`libreoffice`
|package:editors/libreoffice[]

|Acrobat Reader(R)
|`acroread`
|package:print/acroread8[]

|gv
|`gv`
|package:print/gv[]

|Xpdf
|`xpdf`
|package:graphics/xpdf[]

|GQview
|`gqview`
|package:graphics/gqview[]

|GnuCash
|`gnucash`
|package:finance/gnucash[]

|Gnumeric
|`gnumeric`
|package:math/gnumeric[]

|Abacus
|`abacus`
|package:deskutils/abacus[]

|KMyMoney
|`kmymoney2`
|package:finance/kmymoney2[]
|===
